Strategie

Bericht Raad van Bestuur

Bewogen jaar

Eneco Groep kijkt terug op een bewogen en intensief jaar. Een jaar waarin we onze strategische koers hebben aangescherpt en de eerste contouren van onze nieuwe businessmodel hebben neergezet. Het is onze overtuiging dat we onze relevantie kracht bij kunnen zetten met onze aangescherpte strategie. Tegelijkertijd weten we sinds eind 2015 dat we onze toekomst niet langer als geïntegreerd energie­bedrijf vorm en inhoud kunnen geven.

In 2015 hebben we onze strategie aangescherpt. Daarin blijft onze missie Duurzame energie voor iedereen centraal staan. Onze ambitie is dat Eneco in haar nieuwe rol van dienstverlener in 2020 de voorkeur heeft van zowel klanten als partners. We ontwikkelen coöperatieve samenwerkingsvormen die producten en diensten bieden die het voor consumenten en bedrijven mogelijk maken zelf energie op te wekken, te gebruiken, uit te wisselen en op te slaan. Meer dan voorheen richten we ons op samenwerking om optimale decentrale oplossingen te vinden. We staan naast onze klanten en stellen hun belangen voorop. De basis voor dit vertrouwen van klanten is goed, zoals blijkt uit de stijgende tevredenheidscijfers.

Voortgang gemaakt

We stellen drie voorwaarden bij de keuzes die we de komende jaren willen maken: wat we doen is relevant voor de klant, het draagt bij aan de energietransitie en we maken voldoende vaart. Dat laatste wil zeggen dat we alleen nieuwe proposities brengen die snel groot en winstgevend te maken zijn. Daarbij richten we ons op drie groeidomeinen: we bouwen duurzame productiefaciliteiten zoals windparken alleen nog op verzoek van of samen met de klant (Client Sources), we ontwikkelen slimme duurzame oplossingen (Smart Sustainable Solutions) en we bieden energie als dienst (Energy as a Service). In elk van deze groeidomeinen hebben we dit jaar al veelbelovende resultaten bereikt.

In 2015 hebben we goede voortgang geboekt met het groeidomein Client Sources. Met grote energieverbruikers zoals Google, NS, AkzoNobel en KPN hebben we contracten gesloten om hun duurzame energieafname te regelen. In opdracht van deze partners bouwen we bijvoorbeeld een windpark of zonnecentrale waarmee zij in hun duurzame energiebehoefte kunnen voorzien. We werken aan verschillende Smart Sustainable Solutions, zoals smart grids die teruglevering van elektriciteit op het bestaande netwerk mogelijk maken. Een recent voorbeeld is het project Smart Solar Charging, een bewonersinitiatief in de Utrechtse wijk Lombok. Hier worden zonnecentrales gebouwd op daken van scholen en komen er laadpalen voor elektrische (deel)auto’s die zonnestroom kunnen laden én stroom uit de accu van de auto’s kunnen ontladen. Stedin is nauw betrokken bij dit initiatief. Toon is bij uitstek een product dat valt binnen het groeidomein Energy as a Service. We hebben nu 225.000 Toons verkocht, ook via andere indirecte kanalen, waardoor we een breder publiek bereiken met deze intelligente thermostaat.

Slaan nieuwe weg in

Prestaties die samenhangen met het nieuwe businessmodel betreffen de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten. We ontwikkelen hiervoor momenteel kengetallen waarmee we onze stakeholders de voortgang kunnen laten zien. Maar intussen houden we de vaart erin. De oprichting van de businessunit Innovation & Ventures laat zien dat we met overtuiging de nieuwe weg inslaan. We hebben voor de komende jaren € 100 miljoen investeringsruimte gecreëerd voor financiering van nieuwe producten en diensten en voor participatie in start-ups. Zo hebben we in november 2015 onze activiteiten met betrekking tot het slim opladen van elektrische auto’s ondergebracht in Jedlix, een nieuwe start-up. Met Tesla-rijders zijn succesvolle proeven gedaan met de SlimLaden-app die Jedlix ontwikkelde. Onze intentie is om met deze app de Europese markt op te gaan. We starten in Nederland: vanaf januari komt een publieke app beschikbaar die gebruikt kan worden bij 1.700 particuliere oplaadpunten van Eneco. Met Jedlix maakten we nog meer vaart. Tijdens de klimaatconferentie in Parijs sloten we een overeenkomst met Renault om een slimme laadapp te ontwikkelen voor de ZOE, de 100% elektrische auto van deze autofabrikant. Jedlix zal de ontwikkeling voor haar rekening nemen.

In 2015 namen we het resterende belang over in Quby, de ontwikkelaar van de intelligente thermostaat Toon, waarmee klanten hun huis steeds slimmer maken. We stellen de software ook als open source beschikbaar voor andere ontwikkelaars, zodat we snel nieuwe gebruiksfuncties en diensten kunnen toevoegen.

Willen voorkeursdienstverlener zijn

Terwijl we de transitie naar het nieuwe businessmodel met verve doorzetten, bedienen we nog steeds ruim twee miljoen klanten met elektriciteit, gas en/of warmte. Onze uitdaging ligt in het naast elkaar laten werken van beide modellen. Omdat klanten steeds meer andere producten en diensten afnemen, hebben we besloten voortaan het aantal contracten te rapporteren in plaats van het aantal klanten. Dat zegt meer over hoe succesvol we zijn in het transformatieproces. Goede performance op onze basisdienstverlening blijft essentieel om als voorkeursdienstverlener gezien te worden voor de groep vooruitstrevende klanten die meer willen dan stroom of gas afnemen. We meten onze prestaties die de kwaliteit van onze traditionele dienstverlening uitdrukken: de tevredenheid van klanten en de uitvalduur (voor elektriciteit: onderbrekingsduur). Deze prestaties zijn dit jaar beter dan in 2014. Het geeft aan dat we de focus op het belang van de klant hoog in het vaandel houden. Ook onze veiligheidsprestatie geeft uitdrukking aan de kwaliteit van ons werk, in dit geval het werk aan de energienetten en duurzame productiefaciliteiten. Het aantal arbeidsongevallen is beneden onze doelstelling gebleven, alhoewel we het nog altijd te veel vinden. Het aantal ongevallen met verzuim ten opzichte van het aantal productieve uren was volgens onze norm te hoog. Dit getal zegt iets over de gedisciplineerde manier van werken, de aandacht voor veilige werkomstandigheden en het veiligheidsbewustzijn bij management en medewerkers. We zijn niet tevreden over wat dit jaar gepresteerd is, op onderdelen kan het beter. In de samenwerking met onderaannemers op grote, complexe projecten zoals het offshore groutproject in het Prinses Amaliawindpark hebben we wel uitstekend gepresteerd: nul ongevallen bij 350.000 gewerkte uren.

Overige niet-financiële resultaten

Eneco stuurt op het principe van One Planet Thinking: we streven ernaar dat ons eigen energieverbruik en dat van onze klanten binnen de grenzen van onze planeet blijft. Die focus werpt vruchten af. Hoewel we de aarde nog altijd te veel belasten, daalt onze voetafdruk jaar na jaar. Door innovatieve oplossingen te zoeken voor een duurzamer energieverbruik van onze klanten kunnen we ook onze eigen keten duurzamer maken. Daarmee leveren we een maatschappelijke bijdrage aan het gehele systeem van de energiehuishouding in Nederland en daarbuiten.

Tijdens de klimaat­conferentie in Parijs is afgesproken dat de opwarming van de aarde ruim onder de twee graden Celsius moet blijven. Eneco Groep heeft haar uitstoot van broeikasgassen en doelstellingen tot en met 2020 in lijn gebracht met de route naar de 2˚C-doelstelling in 2050. Dit is voor ons een logische doelstelling die voortvloeit uit onze missie ‘Duurzame energie voor iedereen’. We bewaken dit doel via het One Planet Thinking-initiatief. Hiermee is Eneco wereldwijd één van de eerste bedrijven die kan aantonen dat het over haar gehele keten bijdraagt aan het realiseren van de mondiale klimaatdoelstelling.

Onze medewerkers blijken enthousiaste aanhangers van onze missie. De dynamiek die dat teweegbrengt zien we terug in het stijgende alignment met onze strategie en de motivatiecijfers. Het is essentieel dat onze medewerkers zich aangesloten voelen en zich willen inzetten om vaart te maken. In een periode waarin voor hen soms veel onzekerheid is over hun baan of toekomst bij ons bedrijf, is het verheugend te zien dat ze doorpakken en zich optimaal inzetten voor het succes van ons bedrijf. We ondersteunen hen daarbij door te investeren in hun ontwikkeling en inzetbaarheid binnen ons bedrijf.

Blijven investeren in duurzaamheid

Ieder jaar beoordeelt een aantal ngo's waaronder GreenPeace, Natuur en Milieu en de Consumentenbond alle Nederlandse stroomleveranciers. De organisaties beoordelen de leveranciers op basis van de groenheid van de geleverde stroom, stroomproductie assets en investeringen. Eneco staat dit jaar met een rapportcijfer van 6,6 op de 7e plaats van de 37 leveranciers in Nederland. Uit het rapport van de ngo’s blijkt dat er dit jaar een onduidelijkheid is geweest bij de aanlevering van onze gegevens. Dit leidde ertoe dat enkele positieve cijfers over de herkomst van onze stroom niet zijn verwerkt, met als resultaat dat Eneco dit jaar een tiende punt is gedaald. Doordat kleine leveranciers niet met grote energiebedrijven te vergelijken zijn, geven de ngo’s expliciet ook een ranking van de vijf grootste bedrijven. Hier staat Eneco bovenaan.

Eneco heeft in 2015 een bedrag van € 715 miljoen geïnvesteerd in duurzame energieopwekking en infrastructuur. We realiseerden verschillende duurzame productiefaciliteiten, waaronder de plaatsing van 23.000 zonnepanelen op het dak van het KYOCERA stadion en de ingebruikname van de windparken Luchterduinen en Delfzijl-Noord. Van het totaalvolume aan elektriciteit dat we hebben geleverd aan klanten was 25% (4,4 TWh) duurzaam geproduceerd, een toename ten opzichte van de 20% in 2014. In 2015 is het aandeel windenergie in Nederland toegenomen met 535 MW (473.000 huishoudens). Zo'n 225 MW hiervan heeft Eneco geplaatst.

Acceptatiegraad slimme meters hoger

Stedin en Joulz Service Provider zijn opgegaan in een nieuwe netbeheerorganisatie die dit jaar verder is ingericht. De samenvoeging moet structureel tot lagere kosten en hogere productiviteit en kwaliteit leiden. In 2015 is ook het onderdeel van Stedin Meetbedrijf dat de particuliere markt bediende ondergebracht bij Stedin Netbeheer. Deze stap hebben we gezet om het project Grootschalig Aanbieden Slimme meters beter te stroomlijnen. Er is nu een geoliede machine die voor de opdracht staat om de komende jaren miljoenen huishoudens te voorzien van een slimme meter. Vanaf april 2015 heeft Stedin 238.000 slimme meters aangeboden aan klanten in haar netgebied. 80% van de klanten heeft het aanbod geaccepteerd. De overheid streeft naar hogere cijfers. In het verband van Netbeheer Nederland gaan alle netbeheerders zich inspannen om met een nieuw communicatie-initiatief de acceptatiegraad te verhogen.

Financieel resultaat

We kijken tevreden terug op onze financiële resultaten en zien dat de diverse kostenbesparingsprogramma’s bijdragen aan het resultaat en extra investeringen in innovatie mogelijk maken. Het bedrijfsresultaat is weliswaar met 334 miljoen 8% lager dan in 2014, maar het nettoresultaat is met 208 miljoen vergelijkbaar met vorig jaar (206 miljoen). Ook dit jaar heeft Eneco haar creditrating met een A- rating op een stabiel niveau gehouden.

Aandeelhouders

We zijn een bedrijf dat geworteld is in de lokale omgeving. Onze kring van aandeelhouders, 53 gemeenten, past daar goed bij. Het is ook in hun belang dat Eneco goede resultaten boekt. Het dividend dat wij uitkeren vormt vaak een aanzienlijk deel van de gemeentelijke begroting. Bovendien hebben vrijwel alle gemeenten een duurzaam beleid. Ook op dat terrein zetten we in op samenwerking.  

Risico’s en dilemma’s

Eneco maakt deel uit van een systeem waarin vele belanghebbenden een rol of stem hebben. Soms zijn de belangen tegengesteld. Zoals die van omwonenden die bezwaren hebben tegen de komst van een windpark op land of zee, terwijl dergelijke oplossingen essentieel zijn voor de verduurzaming van de energiehuishouding.

Ook de roep om reële beprijzing van vervuilende stoffen zoals CO2 is voor de ene partij gunstig en voor de andere een belemmering. Eneco blijft met de verschillende partijen in dialoog om een stem te hebben in de besluitvorming en in de afwegingen daarvoor. We beperken onze eigen risico’s door scherpere keuzes te maken. Met ons groeidomein Client Sources maken we dat duidelijk. Bouwen voor de klant betekent dat we alleen nog nieuwe duurzame productie ontwikkelen samen met of in opdracht van een klant die de stroom afneemt. Maar ook als er voldoende support voor is in de directe omgeving. Voorbeeld van zo’n project is het windpark Delfzijl-Noord dat we bouwden voor Google.

In de ontwikkelingsprojecten zijn er ook tegenvallers. Het Navitus Bay offshore windpark (UK), waar we sinds 2012 de voorbereidingen voor de bouw aan het treffen waren, kreeg hiervoor geen vergunning van het Britse ministerie van Energie en Klimaatverandering. Na rijp beraad hebben we besloten dit besluit niet aan te vechten. De Raad van Bestuur dankt alle betrokken gemeenten aan de Britse Zuidkust en alle belang­hebbenden, waaronder de potentiële leveranciers, voor hun betrokkenheid bij dit project. Een tegenvaller deed zich ook voor bij het Prinses Amaliawindpark. Hier werden we geconfronteerd met een ontwerpfout, die tijdig moest worden hersteld om toekomstige schade of mogelijke onveilige situaties te voorkomen. Alle 60 windmolens zijn hersteld. Met de reparatie die volledig voor rekening van Eneco kwam, is het probleem fundamenteel verholpen. Overigens heeft het herstelproject niet geleid tot productieverlies. Het Amalia­windpark heeft de afgelopen jaren een zeer voorspelbare hoge productie gekend.

Met het bedrijf Air Liquide tekende Eneco een vernieuwd contract voor de afname van energie, geproduceerd door Pergen. Dit is een efficiënte, betrouwbare en flexibele centrale die gas omzet in elektriciteit en stoom voor industrieel gebruik. Met dit contract kwam er voor beide partijen een bevredigend einde aan een dispuut over garantstellingen.

De toekomst

De toekomst van ons bedrijf ziet er anders uit nu toezicht­houder ACM door middel van een handhavingsbesluit heeft aangekondigd dat Eneco conform de Wet Onafhankelijke Netbeheerders uiterlijk 31 januari 2017 de productie- en commerciële activiteiten en de netbeheeractiviteiten moet splitsen. Op 13 januari 2016 diende Eneco een bezwaarschrift in tegen dit handhavingsbesluit. Bij het verschijnen van dit jaarverslag was de uitkomst van deze bezwarenprocedure niet bekend.

Verder loopt de verwijzingsprocedure bij het Gerechtshof van Amsterdam door. In deze procedure moet het Gerechtshof onder andere toetsen of het groepsverbod strijdig is met het eigendomsrecht zoals vastgelegd in het Eerste Protocol van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Een uitspraak van het Gerechtshof wordt binnen een tot twee jaar verwacht en zou er toe kunnen leiden dat het groepsverbod alsnog onverbindend wordt verklaard. Desondanks zien we ons gedwongen voorbereidingen te treffen om de splitsing te effectueren conform het handhavingsbesluit van ACM. Eneco bereidt in dat kader een gewijzigd splitsingsplan voor, dat zij in de eerste helft van 2016 bij ACM zal indienen.

Mede namens mijn collega's in de Raad van Bestuur, Guido Dubbeld, Kees-Jan Rameau en Marc van der Linden, nodig ik u uit om in meer detail kennis te nemen van onze prestaties in 2015.

Jeroen de Haas
Voorzitter Raad van Bestuur Eneco Holding N.V.

Trends en ontwikkelingen

Relatie met onze strategie

De energiewereld verandert. We gaan van een centraal en conventioneel georganiseerd energiesysteem naar een systeem dat decentraal en duurzaam is. Klanten hebben méér en méér de behoefte om hun energievoorziening in eigen hand te hebben. Slimme technologieën maken het steeds meer mogelijk om specifieke klantbehoeften in te vullen.

De energietransitie voltrekt zich volgens de verwachtingen die we eerder hebben gedeeld in onze analyses. We bevinden ons nu in fase twee (zie schema). Het aandeel duurzame energie is toegenomen, met name door grootschalige duurzame projecten, en de energieproductie wordt nog steeds vooral centraal georganiseerd. Naast de plannen om de duurzame energiehuishouding met behulp van grootschalige projecten te realiseren, zoals grootschalige Wind op Zee uit het Energieakkoord, zien we nu een parallelle trend van decentralisatie van energiesystemen (fase 3). Om tot een werkelijk duurzame energiehuishouding te komen zijn er nog de nodige uitdagingen maar ook veel kansen. We beschrijven hier de meest relevante.

Hindernissen voor duurzaam

In 2020 moet 14% van de energie uit duurzame bronnen komen, oplopend naar 16% in 2023. Volgens de meest recente berekeningen van ECN in de Nationale Energieverkenning 2015 wordt de doelstelling van 14% in 2020 niet gehaald. Naar verwachting blijft het aandeel duurzame energie steken op 12,4%.

Vooral de ingewikkelde en langdurige procedures voor de bouw van windmolens op land en voor het aanleggen van warmtenetten zitten de snellere verduurzaming in de weg. Het weinig concrete langetermijnperspectief in Nederland maakt het bovendien moeilijk om keuzes te maken over de nodige innovaties. Verder besparen de industriesector, de transportsector en huishoudens minder energie dan wat in het Energieakkoord als additioneel doel werd gesteld.

Lage elektriciteitsprijs

De vraag naar elektriciteit is door de economische crisis flink gedaald. Daardoor daalden ook de elektriciteitsprijzen. Klanten profiteerden hiervan. Energiebedrijven zien het terug in hun omzet. Hoewel het nu economisch beter gaat, blijft de prijs laag. Enerzijds door het efficiëntere energiegebruik van klanten, anderzijds door het grotere aanbod van duurzame energie. De marginale productiekosten van zon- en windenergie zijn relatief laag. Deze systemen bieden hun energie dan ook goedkoop aan op de markt en verdringen de conventionele centrales. De afgelopen jaren is al een groot aantal centrales, vooral gascentrales, stilgelegd.

Meer CO2-uitstoot door goedkope kolen

Op internationaal niveau zijn de grondstofprijzen van kolen, olie en gas flink gedaald. Met name de prijs van kolen is erg laag. Daardoor draaien vooral kolencentrales, terwijl de relatief dure, maar ook schonere gascentrales stilstaan. Ondanks de flinke daling in de gasprijs, zijn de marges (d.w.z. spark spreads) op gascentrales nog altijd overwegend negatief, waardoor zelfs nieuwe gascentrales worden uitgezet. Hoewel de uitstoot van CO2 in Nederland sinds 2010 is gedaald, is nu het tij gekeerd. In 2014 steeg de CO2-uitstoot van energiebedrijven. In de eerste twee kwartalen van 2015 was deze zelfs hoger dan in dezelfde periode in 2014. Ook de totale uitstoot van CO2 in Nederland steeg in deze periode.

Lage CO2-prijs

ETS staat voor Emissions Trading System en is het Europese handelssysteem voor het recht om CO2 uit te mogen stoten. Bedrijven die CO2 uitstoten moeten hiervoor betalen door CO2-emissierechten op de markt te kopen. Dit prikkelt bedrijven om te investeren in productiemethodes die minder CO2 uitstoten. ETS werkt op dit moment echter onvoldoende. De prijs van emissierechten is veel te laag, waardoor investeringen in duurzame energie, in energie-efficiency en in innovatie onvoldoende worden gestimuleerd. We zien juist een tegenbeweging: door de lage CO2-prijs neemt het aandeel vervuilende kolen in de Nederlandse energiemix de laatste tijd toe. Volgens de Nationale Energieverkenning 2015 komt de CO2-prijs bij ongewijzigd beleid in 2030 niet uit boven de € 15 tot € 20 per ton. De CO2-prijs is voor Eneco een gegeven, waar zij niet op kan sturen. Omdat de huidige lage CO2-prijs niet zal zorgen voor het verdringen van kolen uit de energiemix, lobbyt Eneco voor een vervroegde sluiting van kolencentrales.

Gascentrales blijven nodig

Zolang duurzame energieproductie nog onvoldoende is om alle klanten van energie te voorzien zijn gascentrales nodig. Om leveringszekerheid te garanderen streven regeringen en landelijke netbeheerders op Europees niveau bovendien naar een integrale aanpak en één ‘Europese markt’, door bijvoorbeeld de interconnectiecapaciteit (netverbindingen met omringende landen) uit te breiden.

In 2015 is de nieuwe internationale marktkoppeling Flow Based geïntroduceerd. Hoewel Flow Based de grenscapaciteit over West-Europese markten moet optimaliseren, zorgt het ook voor volatielere markten in ‘kleine’ landen.

Prijs blijft belangrijk

Jaarlijks stappen steeds meer mensen over op een andere leverancier. In 2015 was dat 13,3% volgens ACM, het jaar ervoor 12,2%. De belangrijkste reden hiervoor is een lagere prijs. Vooral prijsvergelijkingssites spelen hierbij een rol, maar steeds vaker spreken energiebedrijven klanten direct aan, bijvoorbeeld thuis of tijdens het winkelen. Door klanten een directe korting te geven, proberen zij hen te overtuigen om over te stappen.

Naast deze vorm van prijsconcurrentie zijn er ook initiatieven van consumenten om collectief energie in te kopen om op die manier korting te bedingen. Bij deze prijsgedreven inkoop van energie is er nog onvoldoende aandacht voor de mate waarin energiebedrijven hun klanten ondersteunen in het verduurzamen van hun energievoorziening.

Kansen voor duurzaam

Hoewel een lage prijs voor energie vaak een reden is om over te stappen, zijn steeds meer consumenten bereid om te investeren in de opwekking van hun eigen energie. Het aantal lokale initiatieven van onder andere coöperaties, crowdfunding, bedrijven en particuliere huishoudens die ervoor kiezen om zélf in hun eigen energiebehoefte te voorzien ('prosumers') is sterk in opkomst. Met name de installatie van fotovoltaïsche systemen (PV-systemen) op daken, waarvan de kostprijs sinds 2009 met maar liefst 70% is gedaald, steeg de afgelopen jaren explosief. Er zijn nu bijna 280.000 Nederlandse huishoudens met geregistreerde zonnepanelen.

Het moment dat stroom uit duurzame systemen dezelfde kostprijs heeft als conventionele energie uit het stroomnet komt steeds dichterbij. Hoewel nu nog vooral overheidsmaatregelen de overgang naar duurzame energie aanjagen, kan in de toekomst prijsconcurrentie leidend worden.

Warmtevoorziening duurzamer

Met de publicatie van de Warmtevisie in 2015 wil het kabinet een trendbreuk veroorzaken naar verduurzaming van de warmtevoorziening. Gas krijgt een minder dominante rol. Warmte wordt in de toekomst meer geproduceerd met duurzame middelen, zoals restwarmte, geothermie, biomassa en warmte- en koudeopslag (WKO).

Naast gas en duurzame warmte worden steeds vaker elektrische warmtepompen ingezet in huishoudens. Deze pompen gaan, al dan niet in hybride vorm (in combinatie met gas), de traditionele cv-ketel op veel plekken vervangen. In Nederland zijn er al ‘all-electric wijken’, zoals bijvoorbeeld de nieuwbouwwijk Hoog Dalem in Gorinchem met woningen zonder gasaansluiting.

Op dit moment zijn veel gasleidingen in Nederland toe aan vervanging. Het zou wenselijk zijn dat we per geval (decentraal) kijken naar de beste optie: opnieuw investeren in gasleidingen, vervangen door duurzame warmteleidingen of een combinatie van beide, of all-electric wijken.

Andere manier van samenwerken

Door de combinatie van de trends decentralisatie en elektrificatie ontstaan er verschillen op lokaal niveau. De energietransitie manifesteert zich in elke wijk anders. Op lokaal niveau ontstaat er een variërende mix aan lokale energieopwekkingssystemen naast een variërende energievraag. Deze vraag is afhankelijk van bijvoorbeeld het gebruik van elektrische auto’s en warmtepompen of de aanwezigheid van grote industriële bedrijven. Deze verscheidenheid in decentrale energievraag en -aanbod binnen de clusters vereist een andere, klantgeoriënteerde aanpak. Nauwe samenwerking tussen partijen moet leiden tot de beste oplossingen op lokaal niveau.

Elektrificatie daagt uit tot nieuwe oplossingen

Door toenemende electrificatie en lokale verschillen in elektriciteitsopwekking en -verbruik raakt het net op bepaalde plekken overbelast. Om deze problemen het hoofd te bieden brengen veel netbeheerders hun elektriciteitsstromen in kaart en proberen marktpartijen de flexibiliteit in de vraag naar en het aanbod van energie op lokaal niveau te vergroten om het lokale evenwicht te behouden.

Tesla heeft in 2015 al een grote stap gezet met de introductie van haar thuisbatterij, de Powerwall, waarbij stroom uit zonnepanelen gebruikt wordt om de auto op te laden of om een woning van elektriciteit te voorzien. Ook op centraal niveau onderzoeken netbeheerders flexibiliteitsopties om de afnemende conventionele flexibiliteit op te vangen.

Slimme technologieën ook in de energiemarkt

‘Slim’ en ‘energie’ gaan steeds meer samen. Dit komt vooral door de toenemende productie van duurzame energie en de daaruit voortkomende vraag naar meer flexibiliteit en controle over het (eigen decentrale) energiesysteem. Door het invoeren van slimme meters en de installatie van intelligente thermostaten in gebouwen krijgen klanten en energiebedrijven steeds beter inzicht in het energieverbruik. Dit leidt tot meer controle en flinke energiebesparingen voor de klant en een betere afstemming van vraag en aanbod van energie.

Er zijn steeds meer mogelijkheden om voor de klant waarde toe te voegen. Met name nieuwe diensten die de flexibiliteit en integratie van energiesystemen vergroten zorgen voor toegevoegde waarde. Apps zorgen voor het slim laden van elektrische auto’s en via intelligente toepassingen wordt zonne-energie van dakpanelen opgeslagen in batterijen.

Grote bedrijven zetten energie in voor bedrijfsdoelen

Bedrijven verbinden energie steeds meer met hun achterliggende functionele behoeften en bedrijfsdoelen. Zij willen bijvoorbeeld hun transport vergroenen, of werkruimtes met een comfortabel binnenklimaat dat de productiviteit van werknemers verhoogt. Energie moet steeds vaker duurzaam, maar ook betaalbaar en betrouwbaar zijn en moet via slimme toepassingen bijdragen aan de bedrijfsdoelen.

Nieuwe mogelijkheden, nieuwe markten

Door deze ontwikkelingen ontstaan er nieuwe mogelijkheden en markten. Er komen nieuwe businessmodellen en oude businessmodellen worden aangepast om deze trends te volgen. Hoewel deze nieuwe markten kansen met zich meebrengen, verschijnen er ook nieuwe concurrenten op de energiemarkt. Om deze concurrentie het hoofd te bieden veranderen energiebedrijven in heel Europa hun strategie. Zij krijgen steeds meer aandacht voor duurzame energie en de klant.

Eneco richt zich al jaren op duurzame energie en doet dit samen met haar klanten. In dat opzicht ligt Eneco voor op de meeste Europese energiebedrijven. Om deze voorsprong te behouden en uit te breiden, zetten we, op basis van de ontwikkelingen en trends, nog een stap verder vooruit. Begin 2015 heeft Eneco haar strategische koers aangescherpt en legt zij een zwaarder accent op de ontwikkeling van innovatieve producten en diensten. Om relevant te blijven voor huidige klanten en om nieuwe klanten aan te trekken zetten we in op innovatie, samenwerking en snelheid. De vernieuw(en)de strategie zetten we uiteen in het onderdeel Aangescherpte strategie.

Strategie aangescherpt

Eneco helpt klanten aan leidende rol in energietransitie

In 2015 heeft Eneco Groep haar koers verlegd. In samenwerking met onze klanten en externe partners transformeren we ons van energieleverancier tot dienstenleverancier en tot een platform dat de vraag naar en het aanbod van duurzame energie op lokaal niveau op elkaar afstemt. Zo kunnen burgers en bedrijven hun eigen energie steeds verder verduurzamen.

Onze missie – Duurzame energie voor iedereen

Onze missie Duurzame energie voor iedereen staat sinds 2007 als een huis. We zijn pas geslaagd als het energieverbruik van onze klanten en onszelf binnen de grenzen van het herstellend vermogen van de aarde is gebracht (One Planet Thinking).

De trends in de energiemarkt maken onze missie relevanter dan ooit. Met onze visie Duurzaam, Decentraal, Samen liepen we vooruit op de markt. Nu zien we dat de energietransitie in toenemende mate decentraal doorzet. Hiermee gaat een nieuwe fase van onze visie in. We moeten onze rol aanpassen aan wat de klant in deze nieuwe fase van ons verwacht. Daar hoort een aangescherpte strategie bij.

Het strategisch framework

Onze aangescherpte strategie

Tot nu concentreerden we ons vooral op het verduurzamen van ons eigen centrale energieaanbod. Vanaf nu richten we ons nog meer op samenwerking en gaan we als partner op zoek naar optimale (decentrale) oplossingen voor de verduurzaming van onze klanten. Als bedrijf dat wil opereren vanuit de coöperatieve gedachte ontwikkelen we producten en diensten waarmee burgers en bedrijven met elkaar, en met ons, hun eigen energie op kunnen wekken, consumeren, uitwisselen en opslaan. Ons doel is dat Eneco in 2020 de partner van keuze is voor de verduurzaming van zowel klanten als partners.

In de kern van de strategie huist onze missie, die bepaalt de koers. Daaromheen liggen onze cultuurwaarden ‘Samen’, ‘Vertrouwen geven en verantwoordelijkheid nemen’, en ‘Klant centraal’. Ze vormen de leidraad voor onze dagelijkse activiteiten en ons gedrag en zijn de succesfactoren in het waarmaken van onze strategie. De strategische principes vormen in samenhang de motor van onze transformatie. De keuzes die we maken moeten voldoen aan die principes: 'Relevant voor de klant', 'Bijdragen aan de energietransitie' en 'Vaart maken'. In ons nieuwe businessmodel zetten we in op drie groeidomeinen: ‘Client Sources’, ‘Smart Sustainable Solutions' en ‘Energy as a Service’. De strategie lichten we in dit hoofdstuk verder toe aan de hand van de drie strategische principes.

Relevant voor de klant

We voegen waarde toe voor de klant door in te spelen op hun behoeften met vernieuwende producten en diensten. We zorgen dat de energielevering voor klanten betaalbaar en betrouwbaar is. Door de toename van slimme technologieën in de energiewereld kunnen we, naast flexibiliteit, ook op steeds meer andere manieren waarde voor onze klanten toevoegen.

Hiervoor richten wij ons op deze doelen:

  • Klanten willen meer controle over hun energie en zien energie steeds meer als een middel dat bijdraagt aan andere doelen. We richten ons op het vervullen van deze achterliggende behoeften.
  • We versterken én versnellen de ontwikkeling van een vernieuwend portfolio van producten en diensten vóór en ván onze klanten.
  • We zorgen dat energie bijdraagt aan de doelen die bedrijven zichzelf stellen.
  • We zoeken proactief naar versterking en verbetering op gebieden waar wij de klant willen begrijpen en ondersteunen.
De energietransitie mogelijk maken

We richten ons op slimme duurzame oplossingen om de energietransitie mogelijk te maken en de maatschappelijke kosten ervan laag te houden.

Decentrale productie en de groeiende inzet van elektrisch vervoer zorgen voor ‘nieuwe’ pieken in de elektriciteitsdistributienetten. Om de betrouwbaarheid van levering - en daarmee het comfort van de klant - te waarborgen stemmen we de vraag naar en het aanbod van energie binnen een wijk en tussen wijken onderling goed op elkaar af. Zonder de toepassing van intelligente (decentrale) flexibiliteit zijn grote investeringen in netverzwaring nodig.

Wij richten ons op deze doelen:

  • We zoeken op gebiedsniveau naar de optimale mix van energiesystemen tegen de laagste maatschappelijke kosten.
  • We treden op als energieplatform en werken op lokaal niveau samen met stakeholders om die optimale mix te realiseren.
  • We bouwen aan sterke relaties en strategische partnerschappen met klanten.
  • We werken vanuit de coöperatieve gedachte op basis van gelijkwaardigheid met klanten.
  • Nieuwe toetreders op de energiemarkt benaderen we niet direct als concurrenten, maar we onderzoeken of we via een strategische overeenkomst met deze partijen juist voordeel kunnen behalen en de energietransitie vorm kunnen geven.
Vaart maken

De plannen zijn er, maar de verduurzaming in de landen waar Eneco actief is, gaat niet snel genoeg. Bovendien verandert de energiemarkt en dienen nieuwe concurrenten zich aan. Om voorop te blijven lopen in de transitie naar betaalbare en betrouwbare duurzame energie zijn we slagvaardig en moeten we vaart maken.

Vaart maken betekent dat we er zo snel mogelijk voor zorgen dat we onze bestaande kennis en kwaliteiten, onze klantenbasis en onze activiteiten op een relevante manier kunnen inzetten voor de energietransitie. We maken vaart door proposities snel grootschalig aan te bieden en winstgevend te maken.

We richten ons op deze doelen:

  • We blijven de noodzaak van de energietransitie uitdragen en benadrukken. Dit vraagt om overtuigingskracht en 'thought leadership'.
  • We zoeken naar partnerschappen en samenwerking met andere partijen om onze slagkracht te vergroten.
  • Om voldoende schaal te creëren voor onze diensten en producten richten we ons op uitbreiding van onze activiteiten in het buitenland.
  • We letten op de schaalbaarheid van onze diensten en richten ons op de ontwikkeling van commerciële en kopieerbare projecten.
Groeidomeinen

We transformeren van traditioneel energiebedrijf naar dienstverlener. We worden bedenker van slimme en innovatieve oplossingen. Daarbij staat het belang van de klant centraal. De klant staat aan het roer.

Client Sources: bouwen voor de klant

Assets en infrastructuur bouwen we enkel nog in opdracht van of samen met de klant. Onze zakelijke klanten stellen we op deze manier in staat hun bedrijfsvoering aantoonbaar te verduurzamen in lijn met hun bedrijfsdoelen. Met dezelfde financiële middelen vergroten we de duurzame productie, verhogen wij het vertrouwen in onze investeringen en delen we het risico met de partner.

Belangrijke voorbeelden zijn onze partnerschappen met NS en Google, die hun energievoorziening wilden vergroenen. Voor een beschrijving zie Nieuwe producten en diensten.

Smart Sustainable Solutions: slimme duurzame oplossingen

In dit groeidomein ontwikkelen we slimme oplossingen die vraag, aanbod en backup-oplossingen beter op elkaar afstemmen, zodat de impact op de infrastructuur beperkt is en consumenten en bedrijven optimaal gebruik maken van duurzame assets.

Samen met onze zakelijke klanten gebruiken we beschikbare data om processen te optimaliseren en de aanwezige flexibiliteit te benutten. De IT-component in onze activiteiten wordt op deze manier core business. Het slimmer maken van systemen en het gebruik van data en analyse passen we in alle onderdelen van Eneco toe. We investeren in innovatie binnen ons bedrijf en door te participeren in start-ups. Ook sluiten we ons aan bij collectieven zoals DE Unie.

Het slimmer aansturen van de energievraag hebben we bijvoorbeeld toegepast bij een groep tuinders. Door het slimmer regelen van hun warmtebuffers konden we de systeemkosten voor stadsverwarming in Rotterdam verlagen. Voor een beschrijving zie het onderdeel Nieuwe producten en diensten.

Energy as a Service

De behoeften van onze klanten bepalen de vraag naar duurzame energie. Zij vragen niet om energie op zich, maar willen een comfortabel klimaat in huis, voorspelbare energiekosten en een veilige installatie. Energie is meer dan de levering van elektriciteit, gas of warmte. Energie ontwikkelt zich tot een serviceproduct, dat gericht is op de wensen van de klant. Door een beter inzicht in de behoeften van onze klanten versterken én versnellen we de ontwikkeling van een vernieuwend portfolio van producten en diensten vóór en ván onze klanten.

Ook voor zakelijke klanten richt Eneco zich op Energy als service. Met behulp van data en slimme technologieën geven we onze zakelijke klanten meer controle over hun energievoorziening. Via diensten zorgen we ervoor dat energievoorziening bijdraagt aan de doelen die bedrijven zichzelf stellen.

De kenmerkende drager van dit groeidomein is ons digitale platform Toon. De functies van Toon, die begon als slimme thermostaat, worden steeds verder uitgebreid. Voor een beschrijving zie het onderdeel Nieuwe producten en diensten.

Wat hebben we nodig om succesvol te zijn ?

Onze waarden 'Samen', 'Klant eerst' en 'Vertrouwen geven en verantwoordelijkheid nemen' vormen de leidraad in ons dagelijks werk. We werken samen met collega's, ondernemers en experts. We bouwen aan sterke relaties en partnerschappen met klanten en aandeelhouders. Zo vergroten we onze kennis en impact. Aan de basis staat het vertrouwen van de klant. We richten ons op samenwerking en bieden hoogstaande producten en diensten, waarbij de klanten zelf de regie hebben, en ondersteunen hen bij het realiseren van duurzame energievoorziening. Extern leiderschap maken we alleen waar als we intern ook leiderschap tonen. We vernieuwen steeds sneller onze kennis en vaardigheden. Door elkaar vertrouwen te geven en verantwoordelijkheid te nemen houden we elkaar scherp en transformeren we tot een wendbare, prestatiegerichte organisatie.

Vertrouwen in en van onze partners is een belangrijke basis om samen de verbinding aan te gaan. Om duurzame energie in de toekomst betaalbaar en betrouwbaar te houden moet Eneco een stevige partner zijn. Dit betekent dat winstgevendheid erg belangrijk is omdat we zo voldoende toegang houden tot het benodigde kapitaal. Daarom streven we naar activiteiten met korte terugverdientijden. Bovendien letten we scherp op de schaalbaarheid van onze diensten die we rondom de strategie ontwikkelen. We richten ons minder op proeftuinen en meer op commerciële en kopieerbare projecten.

Om nóg meer vaart te kunnen maken richt Eneco zich op uitbreiding van haar activiteiten in het buitenland. Internationalisatie is een belangrijk middel om voldoende schaal te creëren voor onze diensten en producten. Bovendien zorgen we op deze manier voor de gewenste spreiding in risico's met betrekking tot regelgeving. Ook zijn we dan beter voorbereid op het opvangen van de verschillen tussen de landen in de snelheid waarmee de klant bij innovatieve oplossingen betrokken wordt.

Vraagstukken

Wat kan beter?

De dagelijkse praktijk confronteert ons met vraagstukken die ons beperken bij het bereiken van onze doelstellingen. We zoeken dan naar oplossingen en gaan in gesprek met ketenpartners om samen alternatieven te bedenken.

Klanttevredenheid

Klanten beschouwen energie als een vanzelfsprekende dienst die altijd beschikbaar moet zijn tegen de laagste prijs. Eneco heeft met haar duurzame koers aangetoond dat betaalbaarheid en de vanzelfsprekende beschikbaarheid van energie hand in hand kunnen gaan met het leveren van een bijdrage aan een schonere wereld. Die inzet zien we beloond: de Net Promoter Score steeg in het afgelopen jaar van -21 naar -12. De Net Promoter Score (NPS) is een methode die ondernemingen gebruiken om te meten in welke mate onze klanten Eneco aanbevelen bij anderen. Voor energiebedrijven is de NPS traditioneel laag. De stijging van onze NPS is een prima stap vooruit, maar het is nog steeds een relatief lage score vergeleken met bedrijven in andere sectoren. Het tegenovergestelde is het geval bij de NPS van klanten die een Toon-thermostaat hebben aangeschaft. Die score is positief. Ook zijn Toon-klanten loyaler aan de onderneming. Eneco ziet dit als een blijk van vertrouwen in haar strategische koers. Klanten belonen Eneco voor de ontwikkeling van een product en de bijbehorende diensten, die van toegevoegde waarde zijn voor de manier waarop klanten tegenwoordig willen omgaan met hun energiehuishouding.

Vaart maken

De energiesector verandert snel van een centraal gestuurd model van opwekking, distributie en levering naar een decentraal gestuurd model waarbij energie lokaal wordt opgewekt, opgeslagen en uitgewisseld. De klant krijgt steeds meer controle over zijn eigen energievoorziening en maakt hierbij maximaal gebruik van de beschikbare technologische innovaties. Eneco is met haar duurzame strategie een van de koplopers in de energietransitie. Om die koplopersrol te kunnen blijven vervullen, moet het bedrijf vaart blijven maken. Dat doen we niet alleen door te versnellen in het ontwikkelen en op de markt brengen van nieuwe produkten en diensten maar ook door alle innovatieve activiteiten onder te brengen in een nieuw bedrijfsonderdeel, Eneco Innovation & Ventures. In augustus maakten we bij de start van dit bedrijfsonderdeel bekend dat het kan beschikken over 100 miljoen euro om te investeren in innoverende producten, diensten, startups, overnames en samenwerkingen. De stappen die gemaakt zijn, geven vertrouwen maar leiden tegelijkertijd tot het bewustzijn dat we nog meer vaart moeten maken.

Ontwikkeling van windprojecten

De ervaringen met Navitus Bay (een offshore windproject in het Verenigd Koninkrijk) hebben ons geleerd dat we nog behoedzamer moeten zijn in de voorbereiding van dergelijke projecten. Bij Navitus Bay zijn we enkele jaren bezig geweest met de voorbereidingen. Het licht stond vrijwel op groen om van start te gaan. De bouwvergunning werd ons helaas niet verleend, waardoor we het project moesten stopzetten. We leren hiervan de afwegingen van stakeholders nog beter mee te nemen in onze besluitvorming en voorbereiding. Naar aanleiding van deze tegenvaller heeft Eneco haar beleid ten aanzien van ontwikkeling van windparken aangescherpt. Eneco zal in het vervolg een zorgvuldige selectie maken van ontwikkelprojecten rond wind op zee, waarbij in aanmerking wordt genomen of vergunningsverlening en subsidieverlening relatief vroeg of laat in het proces vallen. Daarom richt Eneco zich op het minimaliseren van ontwikkelkosten die
voorafgaan aan vergunning- en subsidieverlening. De huidige windparken op zee die bij Eneco in ontwikkeling zijn, voldoen aan de kaders van het aangescherpte beleid.

Transparant communiceren over slimme meters

Netbeheerders zijn wettelijk verplicht om alle Nederlandse huishoudens uiterlijk in 2020 een slimme meter aan te bieden. In het Energieakkoord is gesteld dat het gebruik van de slimme meter en hieraan te koppelen energieverbruiksmanagers een grote bijdrage moeten leveren aan de energiebesparing. Eind 2015 zijn door Stedin al ruim 545.000 aanbiedingen gedaan; dat is ongeveer 25% van het totaal in het werkgebied van Stedin. Onze klanten zijn tevreden over deze aanbieding. Op 12 januari 2016 heeft Stedin bij de 500.000ste klant een slimme meter geplaatst. Wel was het voor ons een uitdaging om het aantal plaatsingen logistiek op te schalen. We hebben het installatieteam op sterkte kunnen brengen dankzij de inzet van zij-instromers uit de arbeidsmarkt. Het succes van de invoering van deze meters wordt bepaald door de mate van acceptatie door de bevolking, maar ook door de mogelijkheden om waardevolle gebruiksmogelijkheden te ontwikkelen.

In algemene zin is de acceptatiegraad van de slimme meter hoog. In bepaalde situaties bestaat er maatschappelijke weerstand tegen deze meter, voornamelijk vanwege privacy en omdat klanten het nut en de noodzaak van de nieuwe meter niet inzien. Hier ligt een taak voor alle betrokken partijen om duidelijk en transparant te communiceren over de slimme meter.

Ziekteverzuim

Ondanks de goede motivatiecijfers en het goede alignment van onze medewerkers met onze missie en strategie, zien we dat de vele veranderingen in het bedrijf sommige medewerkers zwaar vallen. Dit uit zich in een stijgend ziekteverzuimpercentage (zie Personeelsgegevens. De top en directie van het bedrijf, inclusief alle leidinggevenden, geven nadrukkelijk meer aandacht aan het voorkomen van verzuim. Leidinggevenden zullen onder andere regelmatig gesprekken hierover voeren, waarbij leidinggevende en medewerker gezamenlijk preventief actie kunnen ondernemen.

Wet- en regelgeving

Eneco zet zich bij de politiek en bij relevante overlegorganen actief in voor het ontwikkelen van regelgeving en maatregelen die het gebruik van hernieuwbare energie bevorderen en aantrekkelijker maken.

Splitsing energiebedrijven

De Hoge Raad wees op 26 juni 2015 arrest over de gedwongen splitsing van Nederlandse geïntegreerde energiebedrijven. De Hoge Raad oordeelde dat de wetsartikelen die gaan over het verplichte groepsverbod en die zijn opgenomen in de Elektriciteits- en Gaswet, ook wel genoemd Wet Onafhankelijk Netbeheer, niet in strijd zijn met het vrije verkeer van kapitaal en de vrijheid van vestiging, zoals opgenomen in het (Europese) Unierecht. Voor een uitspraak over de vraag of gedwongen splitsing in strijd is met het eigendomsrecht, zoals vastgelegd in het Eerste Protocol van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens, heeft de Hoge Raad de zaak ter verdere behandeling naar het Gerechtshof van Amsterdam verwezen. Deze procedure is in 2015 bij het Hof Amsterdam aanhangig gemaakt. Het is niet bekend wanneer het Gerechtshof Amsterdam hierin uitspraak zal doen.

Inmiddels nam de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een handhavingsbesluit waardoor Eneco uiterlijk 31 januari 2017 moet zijn gesplitst. Op 13 januari 2016 diende Eneco een bezwaarschrift in tegen dit handhavingsbesluit. De uitkomst van deze bezwarenprocedure is nog niet bekend. Desondanks zien we ons gedwongen voorbereidingen te treffen om de splitsing te effectueren conform het handhavingsbesluit van ACM. Eneco bereidt in dat kader een gewijzigd splitsingsplan voor, dat zij de eerste helft van 2016 bij ACM zal indienen.

Actieve rol bij wetgeving

Het wetsvoorstel STROOM is in 2015 door de Tweede Kamer aangenomen maar door de Eerste Kamer verworpen. STROOM, waarin uitvoering wordt gegeven aan het Energieakkoord, moest de bestaande Elektriciteits- en Gaswet vervangen. In STROOM werd onder meer de taakomschrijving van de netbeheerder aangescherpt. Ook het groepsverbod, dat is gericht op splitsing van energiebedrijven, maakte deel uit van STROOM. Dit groepsverbod was voor de Eerste Kamer de aanleiding om het wetsvoorstel te verwerpen. De Eerste Kamer wilde namelijk dat het groepsverbod in Nederland alleen van kracht zou worden als dit in andere Europese landen ook gebeurt, zodat Nederlandse bedrijven niet op een concurrentieachterstand worden gezet.

Bij de voorbereiding en behandeling van het wetsvoorstel heeft Eneco ook op andere punten bijgedragen. Zij richtte zich onder meer op de vormgeving van de tijdelijke taken voor de netbeheerder en pleitte voor meer transparantie over de herkomst van grijze stroom (full disclosure).

Verder is dit jaar de Wet Wind op zee in werking getreden. Deze wet moet de opwekking van windenergie op zee bevorderen. In deze wet is een biedstelsel voor kavels op zee vastgelegd. Het is de verwachting dat de eerste kavels in de loop van 2016 geveild kunnen worden, nadat met een aparte wet TenneT is aangewezen als verantwoordelijke voor de aanleg van een net op zee.

Eneco heeft zich in 2015 opnieuw sterk ingezet voor de uitwerking van het Energieakkoord: zij deed vele investeringen in duurzame energie, droeg bij aan energiebesparing in met name kantoren en bedrijfspanden en nam deel aan de verschillende werkgroepen van het SER-energieakkoord.

Zorgvuldig beheer van data

Netbeheerders voeren op grote schaal slimme meters in. Door de toename in het gebruik van deze meters vindt steeds meer uitwisseling van data plaats tussen netbeheerders, leveranciers en andere marktpartijen. Ook worden flexdiensten zoals demand-side management (het in- en uitschakelen van apparaten) en variabele tarieven mogelijk. Door deze ontwikkeling neemt het belang van goede sectorafspraken over data-uitwisseling toe, waarbij een balans gevonden moet worden tussen kosten, kwaliteit en innovatie. Eneco vervult in de sector een aanjagende rol op dit terrein.

Ook privacy is hier een belangrijke issue. Eneco heeft een interne Privacy Board opgericht die zich richt op een actief privacybeleid. Transparantie staat centraal: de klant moet weten wat er met zijn gegevens gebeurt.

Duurzame energie financieel aantrekkelijker maken

De overheid heeft dit jaar een visie op warmte afgegeven waarin wordt gekozen voor verduurzaming van de warmtevraag. Daarbij is het niet relevant via welke technologie warmte wordt geleverd (het kan bijvoorbeeld gaan om gas, elektriciteit, collectieve warmte of individuele warmtepompen). Voor de langere termijn betekent dit dat er meer aandacht komt voor elektrificatie en slimme oplossingen. Daarnaast wordt de Warmtewet herzien om de bestaande knelpunten weg te nemen. Zo is bepaald dat warmtevoorzieningen van appartementsgebouwen en woningbouwcorporaties niet onder de verantwoordelijkheid van de leverancier vallen. Voor Eneco als leverancier schept deze bepaling meer duidelijkheid. Bovendien beperkt zij de financiële aansprakelijkheden.

De elektrificatie van de energievoorziening wordt ook gesteund door een verschuiving van de energiebelasting in het belastingplan 2016. De energiebelasting op elektriciteit wordt verlaagd en die op gas verhoogd. Dit is gunstig voor de ontwikkeling van duurzame warmteopties zoals warmtepompen en zonneboilers. Bovendien worden energiebesparende maatregelen aantrekkelijker.

Ook de tarieven voor transport van elektriciteit en gas zijn van invloed op de energierekening van eindverbruikers. Als beheerder van gasopslag pleit Eneco constant voor transporttarieven die gebaseerd zijn op de werkelijke kosten. Dan hoeft zij ook haar klanten niet meer in rekening te brengen dan nodig is. Onze inspanningen hebben er onder meer toe geleid dat ACM eind 2015 Eneco en andere vervoerders van LNG (vloeibaar aardgas) in het gelijk heeft gesteld over een tariefsverlaging van GTS (Gasunie Transport Services) voor het gebruik van de Gate-terminal, de importterminal voor LNG op de Maasvlakte.

De krachten gebundeld voor de energietransitie

Eneco heeft zich in 2015 actief en met veel energie ingezet voor de oprichting van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). De vereniging is op 15 juli 2015 opgericht en vertegenwoordigt circa 1.000 bedrijven en energiecoöperaties.

Deze nieuwe organisatie maakt zich sterk voor een energievoorziening die volledig is gebaseerd op hernieuwbare energie. NVDE legt de basis voor een verdere bundeling van krachten van brancheorganisaties en bedrijven die actief zijn op het gebied van duurzame energie. De organisatie beslaat qua leden de volledige keten: duurzame-energieproducenten, netbeheerders, leveranciers van stroom, warmte en gas en bedrijven die duurzame toepassingen en diensten aanbieden zoals energieopslag, elektrisch vervoer en warmtepompen.

Eneco is van mening dat juist op de grensvlakken van deze verschillende rollen en taken de grootste uitdagingen liggen om de energietransitie te versnellen. Samenwerking in de keten is dan een noodzakelijke voorwaarde, ook in de belangenbehartiging.

Het Verenigd Koninkrijk

De Britse regering heeft in 2015 de eerste contracten met producenten van hernieuwbare energie gesloten onder het nieuwe subsidiestelsel. Met een zogenaamd 'contract for difference' krijgt een producent van de overheid een gegarandeerde prijs voor zijn elektriciteit. De eerste contracten hebben betrekking op zowel wind op zee als wind op land. De regering onderzoekt verder de mogelijkheden voor het aanmoedigen van investeringen in nieuwe technologieën zoals opslag, warmtepompen en energiearme verlichting.

Daarnaast heeft de Britse regering een aantal maatregelen genomen die de overheidsuitgaven aan verduurzaming van de energievoorziening moeten inperken. Het bestaande subsidiestelsel van certificaten voor wind op land wordt een jaar eerder, namelijk in 2016, afgeschaft, de subsidie voor projecten voor hergebruik en opslag van CO2 gaat niet door en de terugleververgoeding voor elektriciteit van particulieren, zoals energie van zonnepanelen, wordt sterk verlaagd.

België

2015 stond in het teken van de herverdeling van de kosten die worden gemaakt voor het opstellen van de energienota. Door het wisselend regelgevend kader waren de lasten van onbetaalde facturen en administratieve en IT-kosten opgelopen. Zowel in Vlaanderen, Wallonië, Brussel als op federaal vlak zijn, mede op initiatief van Eneco België, diverse beleidsinitiatieven ontwikkeld om deze lasten te herverdelen tussen leveranciers, netbeheerders de diverse overheden. Daarnaast is in alle gewesten overleg gaande over diverse openbare dienstverplichtingen, de hervorming van het sociaal tarief en de vereenvoudiging van de subsidie voor groene stroom. Voor de overheid is hierbij de vermindering van de totale energiekosten voor de eindgebruiker steeds het einddoel.

Voorts speelde Eneco België een belangrijke rol in de totstandkoming - veelal aan Vlaamse zijde - van de diverse initiatieven rond zonne-energie en opslag. Eneco zal haar vooruitstrevende visie blijven delen met het Vlaamse parlement. Ook werd op initiatief van Eneco de Organisatie voor Duurzame Energie (ODE) hervormd en verder geprofessionaliseerd, waarbij Eneco is gevraagd om het voorzitterschap van de vereniging op zich te nemen. Deze organisatie heeft zich in 2015 onder meer geconcentreerd op de problematiek van de ruimtelijke ordening en flexibiliteit van de energievoorziening.

Belanghebbenden

Wat vinden onze belanghebbenden?

Wij vinden het uitermate belangrijk om in de reguliere contacten met belanghebbenden te toetsen of wij de onderlinge belangen voldoende dienen en onze beloftes nakomen. We leggen hierover op een transparante manier verantwoording af in ons jaarverslag.

We vinden het essentieel dat we betekenisvolle relaties aangaan waarin we samen optrekken om duurzame energie voor iedereen mogelijk te maken. Om deze missie waar te maken en tegelijkertijd relevant te blijven voor klanten en de maatschappij, maken we als bedrijf een snelle transformatie door. In deze fase en in de toekomst zijn de steun en het vertrouwen van belanghebbenden onmisbaar.

Daarom hebben we regelmatig contact met onze belanghebbenden over wat zij belangrijk vinden en hoe wij daarop kunnen anticiperen. Naast de reguliere contacten met onze stakeholders zijn we regelmatig in gesprek met brancheorganisaties, partners en leveranciers, de politiek, het ministerie van Economische Zaken en het Europese parlement.

In 2015 hebben we opnieuw onderzocht wat onze belanghebbenden relevant vinden. Dit noemen we het materialiteitsonderzoek. Vaak vinden belanghebbenden de informatie in ons jaarverslag voldoende, maar ze geven ook aan dat ze graag op sommige punten een verdieping willen zien. In de tabel vatten we die punten per stakeholdergroep kort samen met een verwijzing naar hoe wij daarop reageren. Ook lichten we toe op welke manier we onze contacten en dialogen vormgeven en hoe vaak dat gebeurt. We nemen na de tabel enkele toelichtingen op over hoe de dialoog in 2015 gestalte heeft gekregen.

Onderwerpen die belanghebbenden
graag willen lezen

Materiële thema’s

Reguliere overleggen/uitwisseling informatie

Klanten

 

Economische prestaties

Energie en emissies

Duurzame elektriciteit

Klanttevredenheid

Veiligheid

Leveringszekerheid

Innovaties

Klantpanels

Rondetafelgesprekken

Accountmanagementgesprekken

NPS-onderzoek Eneco (continu)

Klanttevredenheidsonderzoek Stedin (periodiek en steekproeven)

Vrienden van Toon (website)

Environmental Dinners (jaarlijks)

Aandeelhouders

 

Economische prestaties

Duurzame elektriciteit

Veiligheid

AvA twee keer per jaar

Overleg met grote aandeelhouders (enkele malen per jaar)

Gemeenten / omwonenden

 

Deze groep omvat zowel gemeenten die als ‘bevoegd gezag’ vergunningen afgeven voor windprojecten in de eigen of buurgemeenten als de omwonenden bij dergelijke projecten in de eigen of in de buurgemeenten.

Zie verder bij Investeren in capaciteit en productie hoe wij omgaan met omgevingsmanagement

Energie en emissies

Duurzame elektriciteit

Veiligheid (in verband met de daarvoor geldende wet- en regelgeving)

 

Eneco neemt de omwonenden bij windprojecten serieus en wil een duurzame relatie met hen opbouwen op basis van vertrouwen. Met het oog hierop is ook het Eneco Community Engagement-document opgesteld voor Wind op land-projecten.

Overleg vindt plaats op het moment dat een project aan de orde is.

Investeerders

 

 

Economische prestaties

Energie en emissies

Duurzame elektriciteit

 

Overleg via Investor relations (jaarlijks)

Financiers

 

Economische prestaties

Duurzame elektriciteit

Netverliezen vergroenen

Innovatie

Rapporten van kredietbeoordelaars dienen voor deze doelgroep als belangrijkste informatiebron. Overleg met kredietbeoordelaars vindt minimaal twee keer per jaar plaats.

(nieuwe) Medewerkers / OR

 

Economische prestatie

Energie en emissies

Duurzame elektriciteit

Innovatie

Ontwikkeling medewerkers

Overleg in de OR (meerdere malen per jaar)

Medewerkersmotivatieonderzoek (jaarlijks)

Alignmentonderzoek (ieder kwartaal)

Milieuorganisaties / ngo’s 1

 

Energie en emissies

Duurzame elektriciteit

Netverliezen

Innovaties

Regulier overleg met deze organisaties via Public affairs

Regulier overleg met WNF in het kader van Climate Saver

  1. 1Het betreft onder meer: Greenpeace (Nederland + International), Natuur & Milieu, Milieudefensie, Waddenvereniging en diverse energiecoöporaties. Daarnaast ook brancheorganisaties zoals VNO-NCW, Energie Nederland, NVDE.
Eneco Forum

In de dialoog met onze consumentenklanten speelt het Eneco Forum een centrale rol. Het forum telt inmiddels bijna 11.000 leden en is met 7.000 vragen, 73.000 unieke bezoekers en in totaal 204.000 pageviews per maand het grootste forum in de energiesector. Ongeveer 70% van alle onderwerpen gaan over onze intelligente thermostaat Toon. Het Forum wordt ook ingezet voor oproepen aan klanten om deel te nemen aan pilot tests met betrekking tot bijvoorbeeld het gebruik van Toon in combinatie met een elektrische auto of nieuwe Toon-functionaliteit. Inmiddels zijn in 2015 via het Forum acht co-creatiesessies georganiseerd.

Onze klanten worden ook op andere manieren betrokken bij Eneco. Een aansprekend voorbeeld is het project SchoonSchip. In dit project nemen we onze hele keten van klantcommunicatie onder de loep. Klanten komen letterlijk bij ons aan tafel en denken en beoordelen mee over hoe wij met hen communiceren.

Samenwerken met onze aandeelhouders

Het open karakter van de dialoog met onze aandeelhouders over de ontwikkelingen rondom Eneco draagt bij aan een goede verstandhouding. Wij werken met aandeelhoudende gemeenten aan gezamenlijke doelstellingen en trekken samen op in strategische (duurzame) en maatschappelijke dossiers. Bijvoorbeeld op het gebied van warmtevoorziening in de provincie Zuid-Holland, waar we samen met onze aandeelhouders werken aan de ontwikkeling van de Warmterotonde die restwarmte uit het havengebied naar steden en glastuinbouw brengt. Maar ook door een impuls te geven aan de realisatie van duurzame energie (Ameland en Kyocera in Den Haag) en bij de inrichting van duurzame woonwijken (Couperus in Den Haag, Hoog Dalem in Gorinchem).

We creëren samenwerkingsverbanden zoals de samenwerking op Goeree-Overflakkee en de Energieke Regio om samen bedrijven te verduurzamen en een bedrijvencoöperatie op te richten. Ook werken we samen op het gebied van smart city (Rotterdam, Den Haag), bij de bestrijding van hennepfraude en bij het organiseren van bijeenkomsten met een voorlichtend karakter (Energy Festival, Duurzaamheidscongres).

Verder nodigen we regelmatig ambtenaren van onze aandeelhoudende gemeenten uit om activiteiten van Eneco Groep te bezoeken. Zo hebben ambtenaren de Eneco Innovation Day bezocht, waar we aan belangstellenden lieten zien wat de aangescherpte strategie van Eneco concreet inhoudt.

Zakelijke klanten worden steeds meer onze partners

De relatie met onze zakelijke klanten krijgt steeds vaker de vorm van een langetermijnrelatie en partnerschap. Ons gemeenschappelijke belang is de ambitie om te verduurzamen. Dit geldt zowel voor de eigen bedrijfsvoering als voor de keten waarin we actief zijn. Dit biedt een gedeelde basis om te investeren, de relatie te verdiepen, samen te werken en kennis te delen. Deze continue dialoog gaat verder dan het leveren en afnemen van diensten. Zo bracht het jaarlijkse Environmental Dinner (groot)zakelijke bedrijven bij elkaar om inspiratie op te doen en ervaringen uit te wisselen, met als gemeenschappelijke deler het creëren van waarde voor de samenleving en het bedrijfsleven door het voeren van een duurzame strategie. Dit jaar participeerden 90 deelnemers in dialogen over thema's als innovatie, samenwerking, interactie en inspiratie.

Binnen de samenwerking met de NS organiseerden we met een aantal koplopers een rondetafelsessie met als thema 'Duurzame mobiliteit van deur tot deur'. Samen met het Havenbedrijf Amsterdam hebben we zakelijke partners en relaties uitgenodigd voor de opening van ons Windlab in Amsterdam. Deelnemers werden getrakteerd op een inhoudelijk programma met bijdragen vanuit de Gemeente Amsterdam en Tesla.

Bij evenementen van onze partners waren we aanwezig met het Eneco Laadplein, een manier om elektrisch laden onder de aandacht te brengen. Voor inkopers van de publieke sector organiseerden we een seminar over duurzaam inkopen met inhoudelijke wetenschappelijke keynote sprekers. Het seminar was bedoeld om de aanwezigen te laten zien welke mogelijkheden er binnen de regels van aanbesteden zijn om duurzaam in te kopen.

Onderzoek

Met financiële en technisch inhoudelijke steun heeft Eneco wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe vormen van energieaanbestedingen mogelijk gemaakt. Een voorbeeld hiervan is de samenwerking met de TU Delft binnen het onderzoeksprogramma FLOW (Far Large Offshore Wind) voor het promotieonderzoek 'Smart regulation for far and large offshore wind integration'. Een ander voorbeeld is DISPATCH (Distributed Intelligence for Smart Power routing and mATCHing), waarbij we samenwerken met onder andere de TU Eindhoven en Universiteit Twente. In dit project wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om het 15-minutenschema van de energiemarkten te combineren met de veel kortere tijdschema's van netbeheerders. De ontwikkeling van een dergelijke methode vereist een multidisciplinaire aanpak, met zowel aandacht voor techniek en ICT als voor passende juridische en organisatorische instrumenten. Het onderzoeksinstituut van de universiteiten van Utrecht en Twente heeft een whitepaper geschreven waarin nieuwe vormen van energie-aanbestedingen zijn uitgewerkt. Daarbij nemen overheden het voortouw in duurzame energie en dragen zij bij aan de doelstellingen van Nederland op dit gebied.

Afstemmen werkzaamheden

In 2015 hebben Stedin, de gemeente Rotterdam en Evides waterbedrijf het convenant 'Samenwerken in de buitenruimte’ ondertekend. Hierin staan afspraken om intensiever werkzaamheden af te stemmen bij de aanleg van riolering, kabels en leidingen in de ondergrond. Doordat de plannen voor werkzaamheden in een eerder stadium met elkaar worden afgestemd, biedt de samenwerking meer ruimte. Er wordt rekening gehouden met specifieke herinrichtingswensen van bewoners en ondernemers. Bovendien ondervinden omwonenden en ondernemers dankzij deze samenwerking minder overlast van de werkzaamheden en blijven hun straten en wijken beter bereikbaar.

Bij grote geplande werkzaamheden van Stedin betrekken we vooraf de omgeving, onder andere door informatiebijeenkomsten. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij de bouw van een nieuw hoogspanningstracé in de gemeente Dordrecht en Zwijndrecht. Zodra de plannen bij de netbeheerder vaststonden, hebben we deze met een groot aantal stakeholders gedeeld, nog voordat het definitieve tracé bekend was. Omdat er op dat moment nog onderhandelingsruimte met alle partijen was, voelden de belanghebbenden zich echt gehoord. Deze aanpak vergde maatwerk. In de gemeente Dordrecht waren andere stakeholders betrokken en was een andere aanpak nodig dan in de gemeente Zwijndrecht. Samenwerken en gebruikmaken van de beschikbare kennis in deze gemeenten was de succesformule.

In 2015 zijn we ook begonnen met de grootschalige aanbieding van de slimme meters. Voordat Stedin de slimme meter – per postcodegebied - aanbiedt, organiseert ze bijeenkomsten voor alle klanten die worden benaderd. Er is ruim aandacht voor alle aspecten rondom privacy en de mogelijkheden voor klanten om energie te besparen.

Stedin zorgt als netbeheerder voor betrouwbare, veilige energievoorzieningen en -transport. Storingen in de levering kunnen we echter niet voor 100% voorkomen. Om klanten bij storingen adequaat te informeren staan onze communicatielijnen 24/7 open. Bij storingen met impact op de omgeving versturen we informatie over de storing via social media. Bovendien informeren we klanten via een nieuw ontwikkelde applicatie voor mobiele apparaten. Hierin worden ook kleinere storingen gemeld die minimale impact hebben op de omgeving. Deze informatie staat ook op de website van Stedin.

Vorige paragraaf:
Feiten en cijfers
Volgende paragraaf:
Voortgang